Niet cool man!

De oplettende lezer was het natuurlijk al heel wat eerder opgevallen, maar ik merkte vandaag pas dat er geen column van Luuk Koelman in de Metro stond. Voor de zekerheid bladerde ik de krant nog een tweede keer door, om te zien of mijn wekelijkse hoogtepunt niet toevallig op een vreemde plaats stond, maar nee, het was nergens te bekennen. Later op de dag leerde ik waarom: Koelman is gestopt.

Koelman is bij het grote publiek misschien nog wel het meest bekend door zijn stunt met het AD tijdens het WK Voetbal in 2010, toen hij zich als een in Japan woonachtige Nederlander voordeed en allerlei nepnieuws de wereld in hielp. Dat was effe flink lachen! Maar het was ook zorgwekkend dat een grote krant zo makkelijk te misleiden was. Als columnist zocht Koelman ook altijd de grens van het toelaatbare op. Zo nu en dan ging hij daarbij flink over de schreef, al kon hij daar weer met geweldige zelfspot over schrijven. Doorgaans waren zijn analyses echter haarscherp en kon hij de lezer op een geweldige manier de spiegel voorhouden.

Een paar weken geleden ging Koelman opnieuw over de schreef. Zijn column werd niet gepubliceerd en vandaag kwam dus het nieuws naar buiten dat hij en het enig overgebleven gratis treinkrantje van Nederland "in goed overleg" uit elkaar zijn gegaan. Wat had hij dan voor iets vreselijks gedaan? Had hij weer over de rug van een dooie een statement geprobeerd te maken?

Nee, hij had slechts een kritisch stuk geschreven over dat nepreferendum van vorige week. Dat het een staaltje aandachtstrekkerij van Geen Stijl was. Maar hij had zijn kop natuurlijk moeten houden over de Telegraaf-mediagroep, die eigenaar van onder andere de Metro is. Nadat de column ook in tweede instantie was geweigerd, heeft Koelman waarschijnlijk zijn conclusies getrokken. Als je als columnist niet meer onafhankelijk bent, verlies je natuurlijk meteen ook je geloofwaardigheid. Het kan niet anders of hij komt bij een andere krant wel weer aan de bak, maar wat zal ik zijn schrijfsels gaan missen!

De ondergang van het Nederlandse clubvoetbal en de oplossingen

De gloriedagen van het Nederlands clubvoetbal liggen alweer lang en breed achter ons. Waar Ajax in 1995 de Champions League won en Feyenoord in 2002 nog met de UEFA Cup* aan de haal ging, is men anno 2015 al heel blij dat een club voor het eerst sinds 2006 de knock-outfase van de Champions League heeft bereikt, terwijl de overige clubs kansloos werden uitgeschakeld in de Europa League.** Komt Nederland er ooit nog bovenop?

Voor betere tijden hoeven we gelukkig niet zo heel ver terug in de tijd te gaan: het seizoen 2011/2012 was voor Nederland ongekend succesvol. AZ bereikte de kwartfinale van de Europa League, terwijl PSV en Twente in de achtste finales werden uitgeschakeld. Doordat laatstgenoemde clubs er een jaar later met de pet naar gooiden, bleef het bij die ene opleving. Sindsdien kwakkelt Nederland en ook dit jaar kwam daar geen verandering in.

Alleen PSV wist zich dit jaar in de Champions League positief te onderscheiden. De Eindhovenaren waren weer net zo degelijk als onder Guus Hiddink een decennium geleden: thuis pakte de ploeg driemaal de volle winst, zodat het punt dat in Manchester werd gehaald doorslaggevend was.

De Europa League motiveert kennelijk toch minder, zoals Ajax ondervond. Nadat de Amsterdammers in augustus tegen Rapid Wien op een buitengewoon amateuristische manier een Champions League-ticket hadden verkwanseld, troffen ze nu onbekende ploegen als Molde FK in plaats van grootmachten als Real Madrid of Barcelona. Geen moment wist de koploper van de Eredivisie te overtuigen. Alleen in Schotland werden drie punten gepakt en dat was door de nederlaag tegen Fenerbahçe niet genoeg om door te gaan.

Beter op dreef in de voorrondes was AZ, maar de Alkmaarders compenseerden dat weer door in de poulefase als een krant te spelen. De manier waarop de Duitse degradatiekandidaat FC Augsburg ze in beide wedstrijden de baas was, was gênant. Ook Partizan haalde twee keer de volle drie punten op. AZ revancheerde zich door tegen de ongenaakbare koploper Athletic Bilbao wel vier punten te pakken, maar het was too little too late.

Bekerwinnaar Groningen werd gewogen en te licht bevonden. De toon werd al in de eerste wedstrijd gezet, toen Olympique Marseille in de Euroborg met een enorm machtsvertoon de drie punten ophaalde. Die wedstrijd bleek echter niet geheel representatief voor de krachtsverhoudingen, zoals het vervolg aantoonde, maar natuurlijk liep Groningen de rest van het toernooi achter de feiten aan. Na nog twee gelijkspelletjes en drie nipte nederlagen dropen ze met de staart tussen de benen af.

Ook weinig succesvol waren Go Ahead Eagles en Vitesse. Van de degradant met de Engelse naam kon ook niet veel verwacht worden. Tegen het Hongaarse Ferencváros wisten ze in eigen huis nog een punt te pakken in de voorronde en dat was al heel wat. De Eredivisieploeg met de Franse naam lukte dat namelijk niet eens. Tegen het South Ampton van Koeman kwam de winnaar van de play-offs er in beide wedstrijden totaal niet aan te pas. Was South Ampton dan zo goed? Nee, want zij werden vervolgens uitgeschakeld door FC Midtjylland.

Door de matige resultaten bezet Nederland dit jaar de 13e plek op de coëfficiëntenranglijst. De gemiddelde coëfficiënt van de afgelopen vijf jaar bepaalt hoeveel teams ieder land in welke Europese competitie mag afvaardigen en hoeveel voorrondewedstrijden ze moeten spelen. Op basis van het vijfjarige gemiddelde staat Nederland nog tiende, maar als in 2017 de goede resultaten van 2011/2012 komen te vervallen, dan gaat Nederland nog barre tijden tegemoet. Sinds 2005 is Nederland geleidelijk aan afgezakt van de subtop naar de middenmoot in Europa.

Toch hoeft dat ook niet heel erg te zijn. Natuurlijk is het minder leuk dat Nederland minder teams mag afvaardigen en dat ze misschien meer voorrondewedstrijden moeten spelen, wat natuurlijk weer grotere risico's op een voortijdige uitschakeling oplevert. Vooral wat betreft de alles-of-nietswedstrijden hebben de Nederlandse clubs een slechte staat van dienst. Maar er is ook goed nieuws: gewonnen voorrondewedstrijden tellen ook mee voor de coëfficiëntenranglijst, dus kan Nederland al vroeg in het seizoen een hoop extra punten pakken. Daarnaast worden de coëfficiënten per land bepaald aan de hand van het gemiddelde aantal punten per team. Minder teams betekent dat de zwakke broeders wegvallen en dat kan voor Nederland heel heilzaam zijn, zoals ik hieronder zal aantonen.

Dit seizoen heeft Nederland bijvoorbeeld tot dusver 32½ punt gepakt. Bijna de helft werd gepakt door PSV, dat in totaal 9 punten aan overlevingsbonussen kreeg en met drie zeges en een gelijkspel nog zeven punten scoorde (een overwinning telt als twee punten en een gelijkspel voor een). Ajax kwam niet verder dan 8 punten, AZ harkte er dankzij de goede voorrondes nog 6 binnen. De overige 2½ punt werd dus door de drie zwakste ploegen gescoord. De drie ploegen hebben met elkaar gemeen dat ze zich niet op basis van hun prestaties in de competitie hebben geplaatst: Vitesse plaatste zich via de play-offs, Groningen via de beker en degradant Go Ahead Eagles werd op basis van fair play het toernooi in gerommeld.

Per ploeg scoorde Nederland dus 5,416 punt. Nederlands hoge klassering in het fair play-klassement werkte als een boemerang: nadat FC Twente bedankte voor het Europese avontuur, behaalde Go Ahead maar een half puntje voor Nederland op de coëfficiëntenlijst. De Nederlandse coëfficiënt over vijf ploegen zou dus 32/5 = 6,4 punt zijn en daarmee zou Nederland net onder onze Zuiderburen elfde staan. Met vier teams zou de Nederlandse coëfficiënt zelfs 8 zijn en met maar drie teams 10, goed voor een plek rond de zevende plaats, waar Nederland tien jaar geleden ongeveer stond.

Tien jaar geleden was ook het moment waarop in de Eredivisie de play-offs werden ingevoerd, een serie wedstrijden die alleen als doel had om de teams die hoog in de competitie waren geëindigd niet Europees te laten spelen. Zo pakte Ajax als nummer vier in het eerste jaar van de play-offs het tweede en laatste Champions League-ticket (om het vervolgens tegen FC Kopenhagen te verkwanselen) en dat zette de toon voor de daaropvolgende jaren. Natuurlijk hebben de play-offs ook hun voordelen (de ploegen die aan het eind van het seizoen in vorm zijn, zijn in het voordeel, evenals ploegen die goed in alles-of-nietswedstrijden zijn), maar ik denk dat de nadelen (extra wedstrijden en het toevalselement) zwaarder wegen.

Daarnaast is er natuurlijk nog de bekercompetitie. In Nederland is het een bijprogramma; een derderangs toernooi als verplicht nummer waar eigenlijk niemand zin in heeft. De goedwillende amateurclubs willen wel, maar kunnen niet, de topclubs kunnen wel, maar willen niet, dus wordt het toernooi meestal door een Eredivisieclub gewonnen die in de competitie helemaal niets heeft laten zien. Moet je zo'n club dan naar Europa sturen? Volgens de regels zal het wel moeten en dat is alleen maar meer reden om de bekercompetitie maar helemaal af te schaffen.

Daarnaast is er natuurlijk die onzin van dat fair play. De laatste jaren lijkt Nederland een abonnement op die laatste vrijkaarten voor de Europa League te hebben, waardoor ineens allerlei noodlijdende clubjes Europa ingestuurd worden, waar ze zelf vaak nog het minst op zitten te wachten. Iets meer overtredingen maken lijkt dus het advies aan de Nederlandse clubs in Europa.

Dat waren dus drie manieren waarop Nederland kan proberen te voorkomen dat het allerlei lammen en blinden naar Europa moet sturen. Maar het niveau van de clubs zelf dan? Al jaren jammeren Nederlandse clubs dat ze niet de financiële middelen hebben om met de echt grote jongens te wedijveren. Dat kan wel zijn, maar echt slim wordt het geld vaak ook niet ingezet. Vooral Ajax heeft er jarenlang een potje van gemaakt door veel geld uit te geven aan gehypete spelers of onbekende figuren die toevallig een goed toernooi hadden gespeeld. Inmiddels is de club naar het andere uiterste doorgeslagen en houdt het de hand stevig op de knip.

Maar in ieder geval ligt er in de ArenA geen kunstgras! Een aantal maanden geleden kwam het onderwerp weer ter sprake na de matige prestaties van het Nederlands Elftal en de start van het competitieseizoen (zes clubs in de Eredivisie spelen op kunstgras, iets wat in de Grote Landen ondenkbaar is). Kunstgras zou slecht zijn voor de ontwikkeling van de spelers en het opdrogen van de Nederlandse talentenpoel lijkt daaraan gerelateerd te zijn. De laatste jaren klinkt deze paniekerige boodschap steeds luider door en hopelijk gaan de beleidsmakers er nu echt iets aan doen, zodat het Nederlandse clubvoetbal het komende decennium weer wat verloren terrein kan terugwinnen.

In het kort zouden er dus de volgende dingen moeten veranderen:

• De play-offs moeten worden afgeschaft
• De bekercompetitie moet worden afgeschaft
• Het gebruik van natuurgrasvelden moeten worden gestimuleerd

En wie weet wint een Nederlandse club in 2035 wel de Champions League en kunnen we dan tevreden concluderen dat de barre tijden van het Nederlands voetbal ver achter ons liggen.

* Voor de jongere lezers: dat was de voorloper van de Europa League.
** Voor de oudere lezers: dat is de opvolger van de UEFA Cup.

Achter de geraniums

Het is een roerig weekje. Nederland zit momenteel in een hittegolf, Griekenland is in chaos (een mooi Grieks woord) nadat het niet aan zijn betalingen aan het IMF kon voldoen en dan was er nog het nieuws dat Guus Hiddink in Frankrijk te horen kreeg dat-ie niet mee naar Frankrijk gaat.

Het ontslag was even terecht als onverwachts, want een paar weken geleden won Oranje nog een belangrijke EK-kwalificatiewedstrijd van ledlamp, eh, Letland en dus leek het erop dat de opvolger van Lowie nog even mocht blijven zitten. Aan die illusie kwam dus een eind.

Er heerste al lange tijd onvrede. Op de resultaten van Oranje was geen peil te trekken: een oefenwedstrijd tegen Spanje werd gewonnen, maar oefenwedstrijden tegen Mexico en de Verenigde Staten gingen daarentegen op een knullige wijze verloren. Datzelfde kan gezegd worden over de zeperds tegen Tsjechië en IJsland. Geen moment leek het Oranje onder Hiddink op de georganiseerde resultaatmachine van Von Gahl en van het beloofde mooie spel was op het veld weinig terug te zien.

Was Hiddinks houdbaarheidsdatum verstreken? Het lijkt er wel op. Waar de Achterhoeker in 2002 nog de harten van heel Nederland veroverde door met Zuid-Korea ver te komen op het WK (Nederland had zich toen onder leiding van Lowie niet eens weten te plaatsen...) en vervolgens met PSV zowel in de Mickey Mouse- als in de Dagobert Duck-competitie hoge ogen te gooien, keerde hij ons land toen, in het vooruitzicht dat zijn pensioen flink zou worden aangevuld, de rug toe.

Zo kregen de Russen hem zo gek om bondscoach van de grootste bananenstaat van de wereld te worden. Prompt schakelde Hiddink het Nederlands Elftal uit dat zo geweldig aan het toernooi was begonnen. Een jaar later trainde hij Chelsea (dat was een soort bijbaantje) en versloeg hij het geliefde Liverpool met Kuijt en Babel. En als klap op de vuurpijl schakelde hij in 2012 met rijkeluisclub Anzji achter elkaar Vitesse en AZ uit in de voorrondes van de Europaleague.

Tot gisteren had hij de mogelijkheid om iets terug te doen voor zijn vaderland. In plaats daarvan presteerde hij het om met het Nederlands Elftal meer wedstrijden te verliezen dan te winnen en daarmee was zijn gekortwiekte tweede termijn als bondscoach maar met twee woorden te omschrijven: heel slecht. Was Hiddink echt zo slecht, of heeft hij zich tegen ons gekeerd? In ieder geval is hij in de afgelopen jaren langzaam van held naar schlemiel gegaan en lijkt hij tot een plek achter de geraniums veroordeeld.

Kramnik wint Worldcup

Lang geleden hadden we de Halve Finales voor het NK. Het was een toernooi waarbij 32 sterke schakers, waaronder dertien regionaal kampioenen, in een knock-outtoernooi vochten voor vier NK-tickets. Iedere ronde bestond uit twee partijen met een normaal speeltempo, plus rapid- en snelschaakpartijen indien er geen beslissing was gevallen. In 2007 probeerde grootmeester Jan Werle zich via dit toernooi voor het Nederlands Kampioenschap te plaatsen en hij werd aan snelschaakexpert Manuel Bosboom gekoppeld. Op de eerste dag kwam zijn nachtmerriescenario uit: hij verloor de eerste partij, waardoor hij de tweede dag alles op alles moest zetten om de tiebreak te halen, om die vervolgens kansloos te verliezen. Aan die anekdote moest ik denken bij de FIDE-Worldcup in Tromseu. De opzet van het toernooi was in grote lijnen hetzelfde, wat betekende dat het vaak op snelschaakbarrages uitdraaide. Daarin toonden jonkies als Vachier-Lagrave en Andreikin zich superieur aan hun doorgaans oudere tegenstanders. Is dit de toekomst van het schaakspel? Gelukkig won de altijd bedaarde Vladimir Kramnik het toernooi door in de halve finale de Fransoos de baas te zijn en in de finale over vier partijen te sterk te zijn voor zijn landgenoot.

Terug naar waar ik de vorige keer gebleven was. Nederlands hoop in bange dagen Anish Giri had schaakles gekregen van Julio Zúñiga, die vervolgens tegen Fabiano Carouana volledig door de mand viel. Hoe kan dat dan toch, vraag je je af. Carouana ging een ronde later in de tiebreak ten onder tegen Maxime Vachier-Lagrave, die met het versnelde tempo ook al te sterk was voor Boris Gelfand. Dat was nog niks vergeleken met Dmitry Andreikin, die achtereenvolgens Sergej Karjakin, Peter Swidler en Evgeny Tomashevsky, een van de smaakmakers van het toernooi, uitschakelde.

Anish Giri liet zich op Twitter laatdunkend uit over de snelschaakspecialisten Vachier-Lagrave en Andreikin.

Zoals verwacht stelde de finale niks voor. Kramnik won de eerste partij en schoof de overige drie partijen zonder problemen remise, waardoor hij de terechte kampioen werd. De wereldkampioen van 2000 tot 2008 maakte een solide indruk, verloor geen partij en stond met snelschaken zijn mannetje.

Zo eindigde het toernooi dat op 10 augustus was begonnen één dag eerder dan gepland. Complimenten zijn er nog voor de commentatoren Lawrence Trent (een Engelse Internationaal Meester die beter kan lullen dan schaken), Susan Polgar, Nigel D. Short (de "handsome English chess legend" die juist weer beter kan schaken dan lullen) en Dirk Jan ten Geuzendam.

De commentatoren beantwoordden vragen die mensen via Twitter stelden.

Tot slot is het misschien leuk om nog wat partijen de revue te laten passeren. Hoewel veel partijen saaie theoretische verhandelingen waren, waren er ook partijen waar de vlam direct in de pan vloog, of partijen die door de stand in de match interessant waren. Een overzicht:

Giri alsnog onderuit in Worldcup

Al tien dagen is de FIDE-Chessworldcup in Tromseu onderweg. In dit krankzinnig sterk bezette knock-outtoernooi, waarbij twee plaatsen voor het kandidatentoernooi voor het wereldkampioenschap van volgend jaar zijn te verdienen, zijn de Nederlanders alweer uitgeschakeld. Jan Smeets werd in de eerste ronde door Maxim Matlakov uitgeschakeld, terwijl Anish Giri in de derde ronde strandde.

 

Door het onvergeeflijke karakter van het toernooi zaten er grote namen bij de afvallers. Zo vlogen onder anderen Movsesian, Nepomnjasjtsjiej en Polgar in de eerste ronde uit het toernooi. Een ronde later werden bijvoorbeeld Navara, Sjirov en Leko geëlimineerd, terwijl de derde ronde het eindstation werd voor ratingfavoriet Aronian.

 

Voor Giri zag het er lange tijd goed uit: varend op zijn kompas van schaaktalent versloeg hij in de eerste ronde Saleh Salem, een of andere jonge grootmeester uit de Verenigde Arabische Emiraten. Daarna stond de Chinees Li Chao op het menu en ook die werd probleemloos verslagen. Toen Giri tegen de Peruaanse grootmeester Julio Ernesto Granda Zuniga een zwaar bemazzelde overwinning boekte, lonkte de vierde ronde.

 

De dag erna kwam Giri's nachtmerriescenario uit: hij begon in een iets betere stelling ineens verlieskansen te zaaien, om na nog een flinke blunder een nul te oogsten. Nodeloos om te zeggen dat Giri er in de beslissende partijen met versneld tempo niet aan te pas kwam tegen de man in vorm. Zodoende was hij wel 16.000 dollar rijker, maar overheerste de teleurstelling van de gemiste kans voor open doel.

Resultaten

 

1e ronde:

J Smeets (2623) - M Matlakov (2676) ½-½ 0-1

S Salem (2556) - A Giri (2737) 0-1 ½-½

 

2e ronde:

A Giri (2737) - L Chao (2693) 1-0 1-0

 

3e ronde:
J Granda (2664) - A Giri (2737) 0-1 1-0 (1½-½)

 

Tot slot nog wat analyses van Giri's partijen:

 

Met dank aan: Knightvision Chess-PGN-Viewer

Links:
Giri door naar derde ronde
Giri uitgeschakeld in derde ronde
Analyse Giri - Chao
Partijen Giri in de Worldcup